Phong tục Việt Nam

Cưới hỏi

Lễ dạm ngõ gồm những gìDạm ngõ là buổi gặp đầu tiên giữa hai gia đình, nhà trai sang nhà gái xin phép cho đôi trẻ tìm hiểu và tiến tới cưới.→Lễ ăn hỏi cần chuẩn bị gìĂn hỏi là lễ nhà trai mang sính lễ sang nhà gái, xác nhận hai bên đồng ý chuyện cưới, đôi trẻ chính thức được coi là đã đính ước.→Số tráp ăn hỏi mỗi miền khác nhau thế nàoSố tráp ăn hỏi dao động từ 5 đến 11 tùy vùng, tùy điều kiện từng gia đình, không có con số duy nhất đúng.→Cách hai họ thỏa thuận chuyện cưới êm ấmChuyện cưới xin dễ căng thẳng vì mỗi nhà một thói quen, nói chuyện sớm và rõ sẽ giúp tránh được nhiều hiểu lầm.→Chọn ngày cưới nhẹ nhàng, không căng thẳngChọn ngày cưới là chuyện của hai gia đình, nên cân nhắc cả tập tục lẫn thực tế như thời tiết, lịch làm việc, địa điểm.→Lễ rước dâu diễn ra như thế nàoRước dâu là lúc chú rể cùng gia đình đến nhà gái đón cô dâu về nhà chồng, thường diễn ra vào sáng ngày cưới.→Lễ gia tiên ngày cưới ở cả hai nhàLễ gia tiên là lúc cô dâu chú rể thắp hương báo tổ tiên, chính thức ra mắt và xin sự phù hộ cho đôi vợ chồng mới.→Lễ lại mặt sau ngày cướiLại mặt là lần đầu cô dâu chú rể về thăm nhà gái sau đám cưới, thường vào ngày thứ hai hoặc ba.→Đám cưới miền Bắc có gì đặc biệtĐám cưới miền Bắc giữ khá nhiều nghi thức truyền thống, từ dạm ngõ, ăn hỏi đến rước dâu và lễ gia tiên hai nhà.→Đám cưới miền Trung nghiêm trang, cầu kỳĐám cưới miền Trung nổi tiếng với tính cẩn trọng, mâm lễ chỉn chu và nhiều nghi thức nhỏ giữ từ xưa.→Đám cưới miền Nam vui vẻ, gọn gàngĐám cưới miền Nam thường vui nhộn, thoải mái, mâm quả đẹp, rước dâu bằng xe hoa và nhiều tiết mục văn nghệ trong tiệc.→Bánh phu thê, bánh su sê và quà cướiBánh phu thê, su sê hay bánh cốm đều là những món bánh quen thuộc trong lễ cưới, gửi gắm ước mong vợ chồng hòa hợp.→Trà, rượu, trầu cau trong lễ cướiTrầu cau, trà, rượu là ba món gần như bắt buộc trong nghi lễ cưới Việt, mỗi thứ mang một ý nghĩa riêng.→Chữ Hỷ và câu đối trong ngày cướiChữ Hỷ đôi màu đỏ dán trước cổng, trên tường tiệc là hình ảnh quen thuộc, gửi lời chúc trăm năm hạnh phúc.→Phù dâu, phù rể làm những việc gìPhù dâu phù rể là những người bạn thân, người thân đi cùng cô dâu chú rể, hỗ trợ trong suốt ngày cưới.→Phong bì mừng cưới bao nhiêu là vừaMừng cưới bằng phong bì là thông lệ, số tiền tùy mối quan hệ và khả năng của bạn, quan trọng là sự có mặt và lời chúc.→Của hồi môn cho con gáiCủa hồi môn là phần quà cha mẹ tặng con gái khi xuất giá, thể hiện tình thương và mong muốn con có chỗ dựa vững vàng.→Thiệp mời cưới và cách mời khách lịch sựMời cưới là chuyện nhỏ nhưng quyết định phần nhiều không khí của tiệc, thiệp nên rõ ràng, lời mời nên chân thành.→

Sinh con

Lễ đầy tháng cho bé là gìĐầy tháng đánh dấu bé tròn một tháng tuổi, gia đình làm mâm cúng tạ Mụ, mời họ hàng đến chung vui.→Lễ thôi nôi: bé tròn một tuổiThôi nôi là lễ mừng bé tròn một tuổi, không phải ai cũng tổ chức lớn, nhưng gần như nhà nào cũng cúng tạ và đãi họ hàng.→Cúng Mụ là gì, vì sao nhiều nhà vẫn giữCúng Mụ là tục cúng các bà Mụ, những vị được tin là chăm sóc trẻ sơ sinh, thường làm vào dịp đầy tháng, đầy năm.→Đặt tên ở nhà cho bé: vì sao hay gọi là Cu, TíNgười Việt hay đặt cho con một cái tên gọi ở nhà, tên dễ thương, đời thường, thể hiện sự thân mật.→Ở cữ sau sinh theo truyền thốngỞ cữ là khoảng thời gian mẹ nghỉ ngơi sau sinh, được người thân chăm sóc, thường kéo dài vài tuần đến hai tháng.→Quà mừng bé mới sinh nên chọn gìQuà mừng bé mới sinh thường là đồ dùng thiết thực hoặc phong bì nhỏ, quan trọng là sự quan tâm đến mẹ và bé.→Cắt tóc đầu đời cho béCắt tóc đầu đời, còn gọi là cắt tóc tiên, là tục nhẹ nhàng lấy lại mớ tóc thai nhi, nhiều nhà làm vào dịp đầy tháng hoặc thôi nôi.→Ngày bé về nhà lần đầuNgày đón bé từ bệnh viện về nhà là một dịp nhỏ nhưng nhiều nhà đều muốn làm cho ấm áp, vui vẻ.→Tục báo tin vui khi có em béKhi biết có thai, nhiều gia đình có thói quen báo tin cho ông bà, họ hàng theo cách riêng, tạo nên khoảnh khắc đáng nhớ.→Bốc đồ thôi nôi: trò vui của cả nhàTrò bốc đồ thôi nôi là phần được trông đợi nhất trong tiệc, cả nhà quây quanh xem bé sẽ cầm món gì đầu tiên.→Cúng đầy cữ sau khi sinhĐầy cữ là cột mốc nhỏ sau sinh, thường vào ngày thứ ba, thứ bảy hoặc thứ chín, nhiều nhà cúng tạ ơn các bà Mụ.→Chọn tên khai sinh cho conTên khai sinh đi theo con suốt đời, nên cha mẹ thường cân nhắc kỹ về ý nghĩa, âm điệu, sự dễ gọi.→Ông bà chăm cháu những ngày đầuNhiều bà nội, bà ngoại về ở cùng con gái hoặc con dâu những tuần đầu sau sinh, chuyện chăm cháu là nhịp cầu giữa các thế hệ.→Tiệc đầy tháng nên mời aiTiệc đầy tháng thường nhỏ, ấm cúng, chủ yếu mời ông bà, cô chú, anh chị em ruột và vài người bạn thân.→

Nhà cửa

Lễ nhập trạch khi về nhà mớiNhập trạch là lễ dọn về ở nhà mới, thường làm sớm để báo thổ thần, tổ tiên và mời họ hàng đến chung vui.→Lễ động thổ trước khi xây nhàĐộng thổ là lễ xin phép thần linh, thổ địa trước khi đào móng, xây dựng, để công trình thuận lợi và an toàn.→Lễ cất nóc, thượng lươngCất nóc là lễ khi ngôi nhà đã hoàn thành phần khung mái, gia chủ cảm tạ thần linh và thợ thầy.→Bàn thờ gia tiên nên đặt ở đâuBàn thờ gia tiên là nơi trang trọng nhất trong nhà, nên được đặt ở chỗ sạch sẽ, yên tĩnh, thuận tiện thắp hương.→Bàn thờ Thổ Công, Thổ Địa trong nhàThổ Công, Thổ Địa là những vị thần cai quản đất đai, nhà cửa, nhiều gia đình thờ riêng ở góc nhà hoặc cổng.→Chọn hướng nhà nên cân nhắc những gìChọn hướng nhà là chuyện nhiều người quan tâm, nhưng nên cân nhắc cả ánh sáng, gió, nắng, tiếng ồn, thay vì chỉ dựa vào tuổi.→Bếp trong nếp nhà ViệtBếp là trái tim của ngôi nhà Việt, nơi nấu bữa cơm hằng ngày và cũng là nơi thờ Táo quân.→Cổng và cửa chính trong nhà ViệtCổng và cửa chính là bộ mặt ngôi nhà, cũng là nơi đón khách, đón may mắn theo cách nói dân gian.→Tân gia: mời bạn bè đến chơi nhà mớiTân gia là bữa tiệc nhỏ mừng nhà mới, gia chủ mời họ hàng, bạn bè thân đến chung vui.→Quà tân gia nên tặng gìQuà tân gia thường là đồ dùng thiết thực cho nhà hoặc món trang trí nhẹ nhàng, thể hiện lời chúc cho gia chủ.→Quét nhà đầu năm và dọn dẹp cuối nămDọn nhà cuối năm là thói quen đẹp của người Việt, giúp cả nhà bước vào năm mới thoải mái hơn.→Khai trương cửa hàng nên làm gìKhai trương là ngày đầu mở cửa kinh doanh, nhiều chủ tiệm làm lễ cúng, mời bạn bè đến chúc mừng.→Cây cảnh trước nhà theo thói quen người ViệtNgười Việt thích trồng vài chậu cây trước nhà để tạo bóng mát, làm đẹp, thể hiện nếp sống thanh nhã.→Ở nhà thuê vẫn có thể làm cho nhà ấm cúngNhiều người trẻ ở nhà thuê, phòng trọ, vẫn có thể biến nơi ở thành chốn ấm cúng với vài chi tiết đơn giản.→

Thờ cúng

Cúng mùng 1 và rằm có cần cầu kỳ khôngCúng mùng 1 và rằm là thói quen đẹp, nhẹ nhàng, không cần cầu kỳ, đủ lòng thành là được.→Thắp hương mấy nén là đủDân gian thường thắp một, ba hoặc năm nén hương, tùy dịp và nhà; không có con số duy nhất đúng.→Bát hương và cách giữ gìnBát hương là vật quan trọng trên bàn thờ, nên giữ sạch sẽ và chăm sóc đều đặn.→Đồ cúng chay hay mặnCúng chay hay cúng mặn đều được chấp nhận, quan trọng là lòng thành và sự sạch sẽ, tươm tất.→Cúng giỗ là gì và làm thế nàoCúng giỗ là lễ tưởng nhớ người đã khuất vào ngày mất hằng năm, con cháu quây quần thắp hương, dùng bữa cùng nhau.→Thờ cúng ông bà ở ba miền khác nhau thế nàoThờ cúng tổ tiên là điểm chung của người Việt, nhưng mỗi miền có cách bày bàn thờ và cúng giỗ riêng.→Rằm tháng Bảy và lễ Vu LanRằm tháng Bảy là ngày lễ Vu Lan, dịp con cháu tưởng nhớ cha mẹ, ông bà và cũng là ngày xá tội vong nhân.→Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng BaGiỗ Tổ Hùng Vương là ngày quốc lễ để người Việt hướng về cội nguồn, diễn ra mùng 10 tháng Ba âm lịch.→Tiết Thanh Minh và tục tảo mộThanh Minh là tiết khí đầu tháng Tư dương lịch, người Việt đi thăm mộ, dọn dẹp, thắp hương cho tổ tiên.→Vàng mã: đốt hay không đốtĐốt vàng mã là tục xưa gửi vật dụng cho người đã khuất, ngày nay nhiều gia đình giảm hoặc bỏ để giữ vệ sinh và an toàn.→Hoa quả cúng nên chọn thế nàoHoa quả cúng nên tươi, sạch, hợp mùa, chọn theo khả năng gia đình; không cần đắt đỏ hay quá nhiều loại.→Cúng cơm hằng ngày với người mới mấtTrong thời gian tang, nhiều gia đình có tục cúng cơm mỗi ngày cho người mất, thể hiện sự nhớ thương.→Đi chùa đầu tháng và đầu nămĐi chùa đầu tháng, đầu năm là thói quen của nhiều người Việt, vừa để lễ Phật, vừa để tâm tĩnh lại.→Cúng Trung Thu và Tết thiếu nhiRằm tháng Tám là Tết Trung Thu, ngày đoàn viên, trẻ em được tặng lồng đèn, bánh nướng, bánh dẻo.→Cúng Thần Tài, Thổ Địa mùng 10Thần Tài, Thổ Địa là hai vị thần được nhiều hộ kinh doanh thờ cúng, thường cúng vào mùng 10 hằng tháng.→Thờ cúng khi sống xa quê, xa nhàNhiều người sống xa quê, làm việc ở thành phố hoặc nước ngoài, vẫn giữ nếp nhớ ông bà tổ tiên theo cách linh hoạt.→Giỗ tổ nghề trong làng nghề ViệtMỗi nghề thủ công Việt Nam thường có một vị tổ sư được thờ, ngày giỗ tổ nghề là dịp thợ thầy nhớ cội nguồn.→Lễ đầu năm ở nhà thờ họNhiều dòng họ có lệ họp mặt đầu năm ở nhà thờ họ, thắp hương tổ tiên, chúc Tết nhau.→

Ngày Tết

Tết Nguyên Đán là gìTết Nguyên Đán là dịp lễ lớn nhất của người Việt, đón năm mới theo lịch âm, gia đình sum họp và nhớ về tổ tiên.→Ông Công ông Táo 23 tháng ChạpNgày 23 tháng Chạp, người Việt cúng tiễn ông Công ông Táo về trời, báo cáo chuyện nhà một năm.→Mâm ngũ quả ba miềnMâm ngũ quả là mâm quả bày bàn thờ ngày Tết, mỗi miền chọn loại quả khác nhau theo cách gọi và ý nghĩa riêng.→Bánh chưng, bánh tét và tích xưaBánh chưng miền Bắc vuông, bánh tét miền Nam tròn dài, cùng nhau gói trọn tinh thần ngày Tết của người Việt.→Cây nêu ngày TếtCây nêu là cây tre cao dựng trước sân nhà dịp Tết, có từ xa xưa để xua điều xấu và báo hiệu năm mới.→Hoa đào, hoa mai, cây quất ngày TếtĐào miền Bắc, mai miền Nam, quất khắp nơi, ba loài cây trở thành biểu tượng của Tết Việt.→Lì xì ngày Tết: ý nghĩa và cách đưaLì xì là phong bao đỏ có tiền, tặng trẻ em và người lớn tuổi dịp đầu năm, mang ý nghĩa chúc phúc.→Giao thừa, đêm chuyển giaoGiao thừa là thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới, gia đình thường cúng lễ, ngắm pháo hoa, bên nhau.→Mùng 1 Tết nên làm gìMùng 1 là ngày đầu năm, nhiều nhà ưu tiên nghỉ ngơi, chúc Tết ông bà, giữ không khí vui vẻ, tránh cãi vã.→Xông đất đầu nămXông đất là người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa, theo quan niệm dân gian sẽ mang may mắn cho cả năm.→Mùng 2, mùng 3 đi chúc Tết ai trướcQuy tắc phổ biến là mùng 1 nhà nội, mùng 2 nhà ngoại, mùng 3 thầy cô, bạn bè, nhưng bạn có thể linh hoạt.→Khai hạ mùng 7 TếtMùng 7 tháng Giêng, nhà nào còn giữ lệ xưa sẽ hạ nêu, làm lễ khai hạ, kết thúc kỳ Tết cổ truyền.→Tất niên: bữa cơm cuối nămTất niên là bữa cơm đoàn tụ trước giao thừa, cả nhà ngồi lại nhìn một năm đã qua.→Mua sắm Tết nhẹ nhàng, đủ dùngMua sắm Tết là phần vui của nhiều gia đình, nhưng cũng dễ thành áp lực nếu mua quá tay.→Câu đối Tết và chữ thư phápCâu đối đỏ và chữ thư pháp là nét đẹp ngày Tết, gửi lời chúc năm mới qua từng nét bút.→Mâm cơm Tết ba miềnMâm cơm Tết mỗi miền một vẻ, nhưng đều thể hiện mong ước đủ đầy, sum vầy.→Hái lộc ở chùa đầu nămHái lộc là tục lấy cành lá nhỏ ở chùa, đền dịp đầu năm, cầu mong may mắn, bình an.→Rằm tháng Giêng, Tết Nguyên TiêuRằm tháng Giêng là rằm đầu năm, ngày trăng tròn đầu tiên, người Việt cúng lễ tạ năm cũ và cầu bình an năm mới.→Mặc áo dài ngày TếtÁo dài là trang phục thân quen ngày Tết, đẹp, trang nhã, thể hiện nét văn hóa Việt.→Bày trái cây và bánh kẹo ngày TếtTrong ngày Tết, mâm quả, khay bánh kẹo là điểm nhấn của phòng khách, vừa để đãi khách vừa trang trí.→

Ngày thường

Mùng 1 hằng tháng nên làm gìMùng 1 âm lịch là ngày khởi đầu tháng mới, nhiều người thắp hương, dọn nhà, nhìn lại việc mình sắp làm.→Ngày rằm nên làm gìRằm là ngày 15 âm lịch, trăng tròn, người Việt thường cúng lễ, ăn chay, đi chùa hoặc đơn giản ngắm trăng.→Ăn chay mùng 1 và rằmĂn chay hai ngày trong tháng là thói quen của nhiều người Việt, vừa nhẹ bụng vừa nhắc mình sống lành.→Chào hỏi người lớn tuổi theo cách ViệtChào hỏi lễ phép với người lớn tuổi là nét văn hóa quen thuộc, thể hiện sự tôn trọng và gia giáo.→Mời cơm khách đến nhàMời cơm khách là nét văn hóa thân tình, người Việt thích khách đến chơi nhà, ăn chung một bữa.→Quà biếu người lớn nên chọn thế nàoQuà biếu bố mẹ, ông bà, thầy cô nên thiết thực, hợp sở thích, kèm lời chúc chân thành.→Miếng trầu là đầu câu chuyệnMiếng trầu từng là phép lịch sự đầu tiên khi khách đến nhà, nay vẫn hiện diện trong lễ cưới, lễ hỏi, đám giỗ.→Uống trà trong văn hóa ViệtChén trà là cách người Việt tiếp khách, nối chuyện, thể hiện sự quý mến đơn giản.→Mở hàng đầu ngày của người buôn bánNgười buôn bán Việt coi lượt khách đầu ngày là điềm vui, nên chào đón bằng nụ cười và giá hợp lý.→Đi viếng đám tang như thế nào cho phải phépĐi viếng là cách chia buồn cùng gia đình người mất; trang phục kín đáo, lời nói nhẹ nhàng, hành động chu đáo là đủ.→Đi thăm người ốm lịch sựThăm người ốm là cách thể hiện tình cảm, nhưng nên đi đúng lúc, ở ngắn, đem theo sự an ủi hơn là quà cáp.→Sinh nhật theo kiểu ViệtSinh nhật người Việt ngày xưa ít tổ chức, nay phổ biến hơn với bánh kem, quà tặng, tiệc nhỏ cùng bạn bè.→Làm quen với hàng xóm khi mới chuyển đếnTình làng nghĩa xóm là nét đẹp của người Việt, bạn chỉ cần vài cử chỉ nhỏ để làm quen với hàng xóm mới.→Cách xưng hô trong họ hàng ViệtXưng hô trong họ hàng Việt khá phức tạp, mỗi vùng mỗi khác; hiểu cơ bản giúp bạn tự tin hơn trong các dịp gặp mặt.→Xem ngày trong đời sống hiện đạiNhiều người Việt vẫn xem ngày cho việc lớn, nhưng cách dùng đã nhẹ nhàng hơn, như một gợi ý chứ không phải ràng buộc.→Cách từ chối khéo lời mời trong họ hàng, hàng xómNgười Việt coi trọng tình nghĩa nên từ chối lời mời cần khéo léo, cảm ơn trước, nêu lý do ngắn gọn.→